Πρόσκληση (Α.Κ. Παπανικολάου) -- Invitation (A. C. Papanicolaou)

ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ

Ιανουάριος 2002

Αγαπητοί συνάδελφοι:

Σε περίπτωση που σας ενοχλεί το γεγονός ότι σας χτυπώ την πόρτα ακάλεστος, να ξέρετε πως το βάρος της ευθύνης το έχει ο φίλος μας ο Τζαβάρας. Γιατί του Θανάση ήταν η ιδέα να σας καλέσω (κι αυτούς που γνωρίζω και αυτούς που μόνον έχω ακουστά) σ’ αυτό το…ηλεκτρονικό συμπόσιο. Για το θέμα όμως του συμποσίου η ευθύνη είναι δική μου, αν και εδώ που τα λέμε, ούτε εγώ καλά-καλά ευθύνομαι, δεδομένου ότι το θέμα είναι κοινότατο παρ’ ότι δεν νομίζω ότι έχει συζητηθεί επαρκώς. Ποιο θέμα; Αυτό εδώ:

Δικαιολογείται η πανταχού παρούσα αποδοχή ότι τα ευρήματα της σύγχρονης νευροεπιστήμης (γνωσιακής τε και σκέτης) έχουν μετουσιώσει την πρόταση ‘ο εγκέφαλος γεννά/ παράγει την συνείδηση;’ από απλή εικασία που κάποτε ήτανε - εικασία π.χ. του Εμπεδοκλή αλλά και του Huxley, σε εμπειρικά (επιστημονικά θέλω και θα’ πρεπε να πω εδώ, αλλά ας όψεται η Αγγλοσαξονική μου εκπαίδευση) αποδεδειγμένο – ή, τέλος πάντων σχεδόν αποδεδειγμένο – γεγονός;

Παρεμπιπτόντως, εάν νομίζετε πως δεν υπάρχει τέτοια αποδοχή εκ μέρους της πλειοψηφίας των επιστημόνων κι ούτε έχει διεισδύσει στον πολιτισμικό ιστό της Δύσης, τουλάχιστον, η συζήτηση αυτή δεν έχει νόημα. Αλλά έχω την εντύπωση πως για πολλούς, αν όχι για όλους μας, έχει.

Πέρσι-πρόπερσι, για παράδειγμα, λέγαμε με τον Απόστολο τον Γεωργόπουλο να κάνουμε ένα τέτοιο συμπόσιο κάπου στην Ελλάδα. (Θυμάσαι, Απόστολε;) Πριν λίγους μήνες πάλι, σχεδιάζαμε με την Ελένη τη Σαββάκη και τον Αντώνη τον Μοσχοβάκη να γράψουμε κάτι πάνω σ’ αυτό το θέμα, αλλά ούτε αυτό μας βγήκε. Οπότε, μη περιμένοντας πια προκοπή απ’ τον υποφαινόμενο, πιάνω και γράφω, εδώ κι ένα περίπου μήνα, στη Μαρία Δεληγιάννη και στον Τζαβάρα μην τυχόν ενδιαφέρεται κανένας μεταπτυχιακός στο πρόγραμμα των γνωσιακών επιστημών στην Αθήνα να ψάξει το ζήτημα για διδακτορική διατριβή. Μου απαντάει, λοιπόν, ο Θανάσης μαζί με τη Μαρία και αντιπροτείνουν να γίνει το εξής:

Να καθίσω, λέει, εγώ, σαν μικρότερος (του Θανάση, εννοώ εδώ – όχι της Μαρίας, εντάξει Μαρία;) να διατυπώσω το βασικό ζητούμενο, να προτείνω μια απάντηση (ναι, είναι δικαιολογημένη η περιιπτάμενη πεποίθηση, ή, όχι δεν είναι, αλλά και γιατί είναι ή δεν είναι) και να σας τα κοινοποιήσω και τα δυο, ερώτημα και απάντηση.

Μετά, πάντα σύμφωνα με το σχέδιο Θανάση – Μαρίας, όσοι εξ υμών έχετε διάθεση κι ενδιαφέρον απαντάτε στους επόμενους δυο-τρεις μήνες, και λέτε τη γνώμη σας (αν, δηλαδή, συμφωνείτε ή αν διαφωνείτε, γενικά ή στα επί μέρους της θέσης μου και, βέβαια, γιατί).

Σας απαντώ, στη συνέχεια, αν χρειάζονται διευκρινήσεις, μου απαντάτε άλλη μια φορά και μετά συνοψίζω τη συζήτηση (επισημαίνω, δηλαδή σημεία συμφωνίας και διαφωνίας μεταξύ μας έχοντας ως υπόδειγμα την σύνοψη της αντιπαραθέσεως Σεφέρη – Τσάτσου, από τον Τσάτσο – πράγμα που αναφέρω όχι για να επιδείξω την ελληνομάθεια και παιδεία των Σικυωνίων, όπως ενδομύχως διατείνεται αυτή τη στιγμή ο ….ξέρει ποιος, αλλά απλά, για να πω πως είναι δυνατό να επισημανθούν τυχόν διαφωνίες χωρίς να χαλάσουμε τις καρδιές μας.)

Προβλέπεται πως όλος αυτός ο κύκλος δυνατό να ολοκληρωθεί σε ένα χρόνο. Επίσης προβλέπεται πως, με την συναίνεση του καθενός μας, δυνατό να δημοσιευθεί κάπου η όλη συζήτηση.

Λόγω, όμως, ότι, πρώτον, όλοι μας δυσκολευόμαστε με τα φραγκολεβαντίνικα, δεύτερον, ότι πολλοί από μας έχουν μόνο αγγλόφωνους υπολογιστές και τρίτον, λόγω του ότι κάποιοι προτιμούν τα αγγλικά ως μέσο επικοινωνίας, ειδικά για θέματα όπως το προκείμενο, κι άλλοι τα ελληνικά, προτείνω να γίνει η συζήτηση σε όποια γλώσσα προτιμάει ο καθένας και θα κανονίσω να γίνεται αμέσως μετάφραση ούτως ώστε όλα τα κείμενα να είναι και στις δυο γλώσσες.

Τέλος, για να βλέπουν όλοι πώς πάει η συζήτηση, θα μπορούσα να φτιάξω μια ιστοσελίδα όπου να αναρτάται πάραυτα και να διαβάζεται από όλους ό,τι λαβαίνω απ’ τον καθένα και ό,τι απαντώ.

Προς το παρόν, θα σας παρακαλούσα να μου στέλνατε μόνο δυο λέξεις για να ξέρουμε ποιοι προτίθενται να συμμετάσχουν στη συζήτηση.

Φιλικά,

Ανδρέας.

INVITATION

Dear Colleagues,

In the event you are dismayed for approaching you uninvited with this proposal, you ought to know that the responsibility is not mine alone, but that of our friend Tzavaras. For it was Tzavaras' idea for me to write to those of you I know personally and those I only know by reputation and invite you to this "electronic" symposium. But the responsibility for the topic of the symposium is all mine, even though that is not exactly right either, given that the topic is so commonplace in spite of the fact that, in my opinion, at least, it has not been studied sufficiently. As for the topic, here it is:

Is there justification for the widespread notion that the facts of modern neurosciences (cognitive or otherwise) have transformed the status of the proposition "the brain generates consciousness" from that of a simple conjecture that was until recently - a conjecture of Embedocles for instance or of Huxley- to the status of a truth, empirically established (or about to be definitely established).

By the way, if you think that the majority of scientists do not entertain such a notion or that that notion has not thoroughly invated the fabric of the western cultures, at the very least, this discussion that I am proposing will be meaningless to you. But I have the impression that for most, if not for all of us, it would be a meaningful exercise. And I say this because a year or two ago we were thinking with Apostolos Georgopoulos (do you remember Apostole?) to organize a symposium on this subject somewhere in Greece. And again, a few months ago Eleni Savvaki, Andonis Moschovakis and I were planning to write something on the same topic but that didn't happen, for one reason or another, either. So, losing confidence in my ability to make anything happen, a month or so ago I contacted Maria Deliyianni and Tzavara to ask them if they knew of any graduate student from the program of Cognitive Sciences in Athens, who would be interested to write a doctoral thesis on the topic. To which enquiry, both Thanasis and Maria respond with the following counter-proposal:

I, as befits the young (from Thanasis' vantage point, I mean, not Maria's-ok, Maria?) should describe the basic question, propose an answer to it that would reflect my beliefs as to whether or not this widespread notion, "that evidence from modern neuroscience research has practically proven that the brain produces consciousness" is justified, and circulate, to all of you, both the statement of the issue and my position on it.

Then, always according to the plan of Thanasis and Maria, those of you that are so inclined, can answer me, giving your opinion on the same issue, within the next two or three months, registering your agreement or disagreement with my treatment of the issue, explaining, of course, the reasoning behind your response.

I, subsequently, would answer you, asking for further clarification if such were felt to be necessary, would give you a second chance to respond and, finally, I would summarize the entire discussion identifying, as best I can, points of convergence and divergence among the several opinions expressed.

We are guessing that the entire affair can be completed within a year and we are hoping, with everyone's consent to publish, somewhere, the discussion in its entirety.

But since all of us have difficulties with Greek fonts and some of us prefer English for discussing such a topic whereas others prefer Greek, I propose that everyone write in whatever language one prefers and Maria Deliyianni has generously agreed to translate the documents as they come in, so that we all can follow and participate in the discussion without undue difficulties.

Finally, in order for all to see how the discussion proceeds, I plan to create a web page where I will put everything I receive (along with their translated version) as soon as I receive them.

With best wishes,

Andreas